Op oude foto’s van de Vismarkt is de oever van de Motława dichtbevolkt met boten, mensen en gebouwen. De open ruimte aan de rivier ziet er tegenwoordig anders uit. Om dit verschil te begrijpen, moeten we teruggaan naar de tijd dat de kade vooral een plek was voor aanvoer en dagelijkse handel.
Verse vis direct aan het water
De markt ontstond na 1342 als plek waar verse vis werd verkocht aan de inwoners van de Hoofdstad. De ligging aan de rivier vergemakkelijkte de aanvoer van de goederen en verbond het werk van de vissers met de behoeften van de stedelijke huishoudens. Het commerciële karakter van deze buurt is tot op de dag van vandaag in de naam bewaard gebleven.
In de 14e eeuw vond hier ook de Sint-Dominicusmarkt plaats. Men moet echter niet de hele geschiedenis van de markt met één plein gelijkstellen: de Vismarkt was een van de plaatsen waar het leven van de markt zich afspeelde.

De markt, de steiger en de poort
De bebouwing veranderde geleidelijk de indeling van de ruimte. Toen er huizen direct aan de Motława werden gebouwd, functioneerde tussen deze huizen en de rivier de Visserssteiger, tegenwoordig bekend als de Visserskade. De doorgang van het plein naar het water liep onder andere via de Tobiaspoort.
Deze namen zijn gemakkelijk samen te voegen tot één, als je naar de huidige stadsplattegrond kijkt. Vroeger vormden het handelsplein, de rij herenhuizen en de kade afzonderlijke, maar onderling verbonden delen. Op de foto’s is het de moeite waard om te zoeken naar doorgangen, trappen en boten die vlak bij de gebouwen zijn aangemeerd.

De Łabędź-toren en de omgeving van het kasteel
De Łabędź-toren blijft een karakteristiek punt in de omgeving. Deze toren werd tijdens de Dertienjarige Oorlog gebouwd op de funderingen van de vroegere Vissers-toren, die verbonden was met het kasteel van de Teutoonse Orde. Dit herinnert eraan dat er vlak naast het commerciële Gdańsk ooit een sterk versterkte zetel van de orde stond.
De voorbereidingen voor de inname van het kasteel in 1454 leidden tot de verwoesting van de omliggende bebouwing. Daarna werd het gebied opnieuw gevuld met huizen en handelsplaatsen. De havenstad had deze ruimte nodig, en de nabijheid van de Motława trok voortdurend nieuwe gebruikers aan.
Wat veranderde de oorlog?
In maart 1945 werd de bebouwing van de Vismarkt verwoest. Na de oorlog werd de westelijke gevelrij herbouwd, terwijl de vroegere rij huizen aan de rivierzijde niet volledig werd hersteld. Vandaar het duidelijke verschil tussen oude foto’s en het hedendaagse uitzicht.

De Vismarkt laat goed zien waarom het de moeite loont om historische foto’s rustig te bekijken. Wat vandaag de dag een natuurlijk uitzicht op het water lijkt, kon vroeger door huizen worden aan het zicht onttrokken. De toren, de loop van de rivier en de bewaard gebleven stratenloop helpen je de overeenkomsten tussen beide panorama’s te ontdekken.
Bekijk deze omgeving tijdens een wandeling of boottocht eens als een oude markt bij de haven. Probeer in plaats van alleen de gevels te zien de route van de goederen te reconstrueren: van de aangemeerde boot, via de steiger, naar de mensen die staan te wachten om hun boodschappen te doen.
