OPOWIEŚCI Z POKŁADU

Zamek Krzyżacki

Nad Motławą stała niegdyś warownia, którą gdańszczanie rozebrali w 1454 roku. Poznaj historię zamku krzyżackiego i ślady zachowane w okolicy Wartkiej i Rycerskiej.

Kup bilet
Jan Seyffert, wyobrażenie zamku gdańskiego, 1834 rok

Kup bilet

Dostępne formy płatności:

Dostępne formy płatności za rejs.

Wybierz liczbę biletów, a następnie datę.

Płynąc Motławą w okolicy ulicy Wartkiej, trudno domyślić się skali budowli, która niegdyś zajmowała ten teren. Gdański zamek krzyżacki zniknął z panoramy miasta przed epoką fotografii. Pozostały po nim fragmenty zabudowy, ślady w ziemi i nazwa Zamczysko.

Warownia na miejscu dawnego grodu

Po zajęciu Gdańska w 1308 roku Krzyżacy początkowo korzystali z wcześniejszego grodu książęcego. Budowę ceglanego zamku rozpoczęto w latach trzydziestych XIV wieku, najpewniej w 1338 roku. Nowa siedziba komtura stała się ośrodkiem zakonnej administracji i punktem kontroli tej części miasta.

Teren warowni obejmował okolice dzisiejszych ulic Rycerskiej, Karpiej, Wartkiej i Sukienniczej. Rzeka oraz fosy pomagały w obronie. Położenie nad wodą miało jednak również znaczenie praktyczne: zamek pozostawał blisko szlaków dostaw i pracującego portu.

Co mieściło się za murami?

Najważniejszą częścią założenia był Zamek Wysoki z wewnętrznym dziedzińcem. W jego skrzydłach znajdowały się między innymi kaplica, pomieszczenia mieszkalne, jadalnia, zbrojownia i zapasy żywności. Była to siedziba wspólnoty zakonnej oraz jej urzędników, nie tylko wojskowy punkt oporu.

W opowieści o zamku łatwo skupić się na wieżach i murach. Warto jednak pamiętać o codziennym zapleczu takiego miejsca: przygotowywaniu posiłków, przechowywaniu rzeczy, naprawach i obsłudze przybywających ludzi. Warownia potrzebowała stałego związku z otaczającym ją miastem.

Jan Seyffert, wyobrażenie zamku gdańskiego, 1834 rok
Jan Seyffert, wyobrażenie zamku gdańskiego z 1834 roku, powstałe kilka stuleci po jego rozbiórce. Źródło: Gedanopedia.

Dlaczego gdańszczanie rozebrali zamek?

W lutym 1454 roku, na początku wojny trzynastoletniej, załoga oddała zamek gdańszczanom bez walki. Główną budowlę szybko rozebrano. Zniknięcie zakonnej siedziby było wyraźną zmianą w przestrzeni miasta, które odrzucało zwierzchnictwo Krzyżaków.

Materiały z rozbiórki wykorzystywano ponownie, a fosy z czasem zasypywano. Teren zamkowy zmieniał przeznaczenie. Dlatego szukanie zamku w dzisiejszym Gdańsku przypomina czytanie kolejnych warstw historii: niewielki fragment muru może pochodzić z zupełnie innego świata niż otaczająca go zabudowa.

Mur, baszta i ostrożność wobec dawnych rycin

Przy Wartkiej zachowały się relikty zamkowych murów i przebudowana baszta. Sąsiednia Baszta Łabędź ma bardziej złożoną historię: stoi na miejscu krzyżackiej Baszty Rybackiej, ale jej forma wiąże się z późniejszą miejską przebudową. Nie należy traktować jej jako niezmienionej wieży zakonnej warowni.

Baszta łabędź 1902
Baszta łabędź 1902. Źródło: fotopolska.eu.

Rycina Jana Seyfferta z 1834 roku powstała kilka stuleci po rozbiórce zamku. Pokazuje wyobrażenie jego wyglądu, a nie widok utrwalony przez świadka. Takie ilustracje są częścią historii pamięci o zamku; jego rzeczywistą postać bada się na podstawie dokumentów, reliktów i archeologii.

Inny rozdział dziejów tej okolicy rozpoczął się w XIX wieku, gdy nad Motławę trafiła Królewska Szkoła Nawigacyjna. Jej losy opisujemy w osobnym wpisie.

Rejsy turystyczne – nasza oferta

Rejs galarem po Motławie w centrum Gdańska.

Rejs galarem po Gdańsku

Poznaj Gdańsk z pokładu kameralnej, drewnianej łodzi. Wybierz termin rejsu publicznego i zarezerwuj miejsca.

Rejs galarem o zachodzie słońca w Gdańsku.

Rejs na zachód słońca

Zobacz Gdańsk i stoczniowe żurawie w wieczornym świetle. Sprawdź terminy i dostępność miejsc.

Prywatny rejs galarem po Gdańsku dla wynajętej grupy.

Prywatny rejs po Gdańsku

Zarezerwuj całą łódź dla swojej grupy. Kameralny rejs po Gdańsku dla maksymalnie 12 pasażerów.

Prywatny wieczorny rejs galarem po Gdańsku o zachodzie słońca.

Prywatny rejs na zachód słońca

Wieczorny rejs tylko dla Waszej grupy. Cała łódź dla maksymalnie 12 pasażerów o zachodzie słońca.

Para podczas prywatnego rejsu galarem po Gdańsku

Rejs na zamówienie

Zaplanuj rejs dla swojej grupy. Trasę, termin i szczegóły ustalimy wspólnie — skontaktuj się z nami.

Bon podarunkowy na rejs galarem po Gdańsku.

Bony podarunkowe

Podaruj bliskim rejs po Gdańsku. Wybierz bon podarunkowy i spraw im wspólny czas na wodzie.

Opinie naszych gości

[galar_trustindex]