Vanaf de Długie Pobrzeże zie je aan de overkant van de Motława een plek die eeuwenlang vooral in het teken stond van arbeid. Aan de kades lagen schepen met goederen aangemeerd, en daarachter rezen rijen pakhuizen op. Het Graanschilfer-eiland vormde de achterhoede van de haven en was een van de belangrijkste plekken in het handelsstad Gdańsk.
Graanschuren die ouder zijn dan het eiland
De naam beschrijft treffend de vroegere functie van dit gebied, maar verbergt een kleine verrassing: de graanschuren bestonden hier al vóór het eiland. Pas door het graven van de Nowa Motława in 1576 werd het gebied van de oostelijke oever gescheiden. Aan de westkant bleef de oude rivierbedding over, gericht naar de Hoofdstad.
In de 16e eeuw stonden hier al honderden pakhuizen. Daarin werd vooral graan opgeslagen dat vanuit het binnenland van de Republiek Polen over de rivier werd aangevoerd, maar ook hop, vlas, hennep, honing en andere goederen. De rivier verbond de producenten met de haven, vanwaar de ladingen verder over zee konden worden vervoerd.

Bruggen die ’s nachts werden opgehaald
De opgeslagen voorraden waren van grote waarde, dus de eilanden werden streng bewaakt. ’s Nachts werden de bruggen opgehaald, waardoor de toegang tot de pakhuizen werd beperkt. Ook honden die na zonsondergang werden losgelaten, hielpen bij de bewaking. De kade, overdag vol met mensen en vracht, werd ’s avonds een afgesloten en bewaakte ruimte.
Diefstal was niet de enige bedreiging. Goederen en gebouwen werden verwoest door branden en overstromingen. De gidsGalar Po Gdańsku” herinnert aan de grote overstroming van 1540 en de brand die in 1516 werd aangestoken door leden van de bende van Mattern. De opslag van de havenvoorraden vereiste dus zowel een efficiënte organisatie als voortdurende bewaking.

Elke graanschuur had zijn eigen naam
Biały Rumak, Czerwony Lew, Arka Noego, Woli Łeb of Trupia Czaszka — de vroegere namen van de graanschuren kunnen nog meer verrassen dan straatnamen. Ze hielpen bij het herkennen van de afzonderlijke gebouwen in de dichte opslagbebouwing. Door de eeuwen heen werden er honderden gebruikt.
Dankzij deze namen is de geschiedenis van de handel niet langer alleen maar een verhaal over hoeveelheden graan en het aantal schepen. De afzonderlijke pakhuizen krijgen een eigen identiteit, en de oude haven is gemakkelijker voor te stellen als een concrete plek waar mensen dagelijks de weg naar hun pakhuis vonden.

Van pakhuizen naar het nieuwe deel van de stad
In de 19e eeuw werd het vervoer over water aangevuld met de spoorweg, waardoor de mogelijkheden voor de bediening van de pakhuizen toenamen. Archieffoto’s uit de eerste decennia van de 20e eeuw laten zien dat het eiland nog steeds zijn havenkarakter behield. Het jaar 1945 bleek een ramp, toen een aanzienlijk deel van de bebouwing werd verwoest.
De wederopbouw na de oorlog en latere investeringen hebben de functie van deze plek geleidelijk veranderd. Het beeld van uitgestrekte ruïnes, zoals bekend uit oudere reisgidsen, is niet langer kenmerkend voor het eiland van vandaag. De historische graanschuren en de moderne bebouwing vormen een nieuwe laag in de geschiedenis van het eiland.

De band van het eiland met het water blijft het duidelijkst zichtbaar. Als je er vanaf de Motława naar kijkt, kun je het verloop van de kades volgen en het huidige panorama vergelijken met oude foto’s. Juist vanaf de rivierkant is het het best te zien waarom de pakhuizen juist op deze plek werden gebouwd.
